- شنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴
روش ساخت صابونهای دستساز
نکتهٔ مهم در صابونسازی این است که نباید به حجم مواد توجه کنید و در عوض باید وزن آنها را مد نظر قرار دهید. این کار باعث میشود از اشتباهاتی که صابون را خراب میکنند پرهیز کنید.
چکیده
در اصل برای صابونسازی سود سوزآور را با روغن یا چربی ترکیب میکنند. در گذشته برای ساخت صابون از پتاس استفاده میشد که مادهای ساختهشده از خاکستر چوب و چربی حیوانی است. اما تعیین اینکه پتاس چقدر قوی یا ضعیف باشد و چه مقدار چربی در آن به کار برود دشوار بود. به همین دلیل اغلب صابون ساختهشده سفت بود و بااینکه برای شستن لباس مناسب بود، برای استحمام چندان مفید نبود. به همین دلیل سود سوزآور جای پتاس را در فرایند صابونسازی گرفت.
دپارتمان «هنر و سینما» در مجتمع فنی تهران بهعنوان یکی از تخصصیترین بخشهای آموزشی این مجموعه، با هدف پرورش هنرمندان خلاق و نیروهای متخصص صنعت تصویر و رسانه فعالیت میکند. این دپارتمان دورههای متنوعی ازجمله عکاسی، تصویرسازی، طراحی گرافیک، تدوین و جلوههای ویژه، انیمیشنسازی دوبعدی و سهبعدی، کارگردانی، سینماتوگرافی و نویسندگی را ارائه میدهد و تلاش دارد دانشجویان را با استانداردهای حرفهای بازار کار آشنا کند. رویکرد آموزشی این دپارتمان بر پروژهمحوری و تجربهٔ عملی تأکید دارد، بهگونهای که فراگیران در هر دوره تجربهٔ واقعی کار در محیطهای هنری و سینمایی را کسب میکنند. حضور اساتید مجرب، کارگاههای تخصصی، امکانات آموزشی مناسب و ارتباط با صنعت، این دپارتمان را به محیطی پویا برای علاقهمندان به هنرهای تجسمی و صنعت سینما تبدیل کرده است.
حرفهٔ صابونسازی
صابونسازی هنری بسیار قدیمی است که در بسیاری نقاط جهان وجود داشته است. در ایران نیز از گذشتههای بسیار دور به روشهای سنتی صابون درست میکردند که مصارف گوناگون داشت. امروز صابونسازی و بهویژه صابونهای گیاهی به یکی از سرگرمیهای جدی تبدیل شده است که در عین حال اگر پشتکار به خرج دهید ممکن است به کسبوکاری پرسود نیز بدل شود.
نکتهٔ مهم این است که در صابونسازی باید به جزئیات توجه کنید و دقت زیادی به خرج دهید. اگر دستورالعمل ساخت صابون را موبهمو پیاده کنید، میبینید که صابونسازی کار دشواری نیست. این کار میتواند بسیار لذتبخش باشد و شما میتوانید از صابون خانگی و کاملاً طبیعی که ساختهٔ دست خودتان است استفاده کنید.
مبانی صابونسازی
در اصل برای ساخت صابون سود سوزآور را با روغن یا چربی ترکیب میکنند. در گذشته برای ساخت صابون از پتاس استفاده میشد که مادهای ساختهشده از خاکستر چوب و چربی حیوانی است. اما تعیین اینکه پتاس چقدر قوی یا ضعیف باشد و چه مقدار چربی در آن به کار برود دشوار بود. به همین دلیل اغلب صابون ساختهشده سفت بود و بااینکه برای شستن لباس مناسب بود، برای استحمام چندان مفید نبود. به همین دلیل سود سوزآور جای پتاس را در فرایند صابونسازی گرفت.
نکتهٔ مهم در صابونسازی این است که نباید به حجم مواد توجه کنید و در عوض باید وزن آنها را مد نظر قرار دهید. این کار باعث میشود از اشتباهاتی که صابون را خراب میکنند پرهیز کنید.
برخی نگراناند که پس از ساخت صابون مقداری از سود سوزآور در آن باقی بماند و به پوست آسیب برساند. اما باید بدانید که همهٔ مولکلولهای سود سوزآور با مولکولهای روغن واکنش نشان میدهند و مادهٔ سومی میسازند که برای پوست بیضرر است. هرچند پیش از آن زمان باید هنگام کار با سود سوزآور از عینک، دستکش آستین بلند و ماسک استفاده کنید. باید توجه کنید که همیشه سود سوزآور را به مایعات اضافه کنید نه برعکس. اگر این ماده با پوست شما تماس پیدا کرد، بارها با آب سرد پوستتان را بشویید.
روشهای کلی صابونسازی
بهطور کلی سه روش برای صابونسازی وجود دارد که عبارتاند از
- روش سرد
- روش ذوب و ریختن
- روش گرم
هریک از این روشها مزایا و معایب خود را دارند و هرکس ممکن است یکی از این روشها را ترجیح دهد.
صابونسازی به روش سرد
روش سرد صابونسازی نسبت به روشهای دیگر دشوارتر و پیچیدهتر است. در این روش صابونسازی را از نقطهٔ صفر شروع میکنید. مادهٔ اولیهٔ ساخت صابون در این روش سود سوزآور یا هیدروکسید سدیم است. از آنجایی که این ماده خطرناک است باید از وسایل محافظ و ایمنی استفاده کنید. همچنین لازم است محیطی که در آن صابون را میسازید تهویهٔ مناسب داشته باشد.
در روش سرد ابتدا مواد را گرم کرده و بعد با هم مخلوط میکنیم. مزیت روش سرد صابونسازی این است که در این روش بر تکتک مواد اولیهٔ ساخت صابون کنترل کامل دارید و میتوانید صابون منحصربهفرد خود را بسازسد. میتوانید از موادی مانند پورهٔ میوه یا سبزیجات و شیر در صابونسازی استفاده کرده و میزان آنها را طبق سلیقهٔ خود کم و زیاد کنید.
عیب روش سرد صابونسازی این است که اگر از سود سوزآور بهطور درست استفاده نکنید، ممکن است این کار خطرناک باشد. همچنین صابونی که به روش سرد درست میشود باید بین ۴ تا ۶ هفته استراحت کند تا سود سوزآور با مواد دیگر بهخوبی ترکیب شود و اثری از آن باقی نماند.
نکتهٔ دیگر این است که در این روش اغلب نمیتوان صابون بیرنگ درست کرد و ناخواسته صابون رنگی میشود. دلیلش این است که اچ.پی. مواد مصرفی در این روش بالاست و کنترل نتیجه در آن دشوارتر است. در روش صابونسازی سرد گاه ممکن است اضافهکردن برخی مواد معطر باعث تغییر شکل صابون شود و صابون شما بیش از حد نرم شود یا پس از خیسشدن سریع آب شود.
صابونی که به روش سرد تولید میشود چندان با تثبیتکنندههای وانیلی سازگار نیست و روغنهای وانیلی آن را قهوهای میکنند. در کل صابونی که به روش سرد تولید میشود ظاهر مات دارد و موادی که به آن اضافه میکند قابل تشخیص نیستند.
این روش به دلیل پیچیدگی بیشتر برای شروع کار مناسب نیست و اگر در صابونسازی مبتدی هستید، بهتر است از این روش استفاده نکنید.
صابونسازی به روش گرم
صابونسازی به روش گرم تقریباً شبیه صابونسازی به روش سرد است، با این تفاوت که در روش گرم ابتدا مواد را مخلوط کرده و سپس گرم میکنیم. مزیت روش گرم این است که میتوانید مواد گوناگون ازجمله مواد روغنی را به صابون اضافه کنید. گرمکردن مواد پس از مخلوطکردن باعث میشود صابون یکروزه خشک شود و نیازی نباشد به آن چند هفته استراحت بدهید. بافت غلیظ صابونی که به روش گرم تولید میشود باعث میشود مواد پورهشده در آن قابل مشاهده باشند.
اما ازسوی دیگر همین بافت سنگین و غلیظ باعث میشود لایهگذاری و همزدن صابون دشوارتر شود. از آنجایی که برخی از عطرها یا اسانسها نقطهٔ اشتعال پایینی دارند ممکن است پس از گرمکردن صابون بوی آنها از بین رود و درنتیجه برای این روش صابونسازی مناسب نباشند. هرچند اضافهکردن موادی مثل شیر یا پورهٔ میوه و سبزی در این روش صابونسازی غیرممکن نیست، اما بسیار دشوار است، زیرا اغلب در فرایند گرمکردن صابون میسوزند.
صابونسازی به روش ذوبکردن و ریختن
این روش صابونسازی برای افراد مبتدی بسیار مناسب است، زیرا در این روش از صابون پایهٔ آماده استفاده میکنید و میتوانید بهدلخواه مواد معطر مورد نظر خود را به آن بیفزایید. خوبی این روش آن است که از سود سوزآور استفاده نخواهید کرد و درنتیجه خطر بسیار کمتری دارد. نیازی نیست از وسایل ایمنی استفاده کنید و بلافاصله پس از خشکشدن صابون میتوانید از آن استفاده کنید. دیگر اینکه این روش صابونسازی باعث تغییر عطر مواد مصرفی اضافی نمیشود و عطر آنها دستنخورده و تازه باقی میماند.
اما این روش صابونسازی معایبی نیز دارد. صابونهایی که به این روش ساخته میشوند مادهٔ پایهٔ گلیسیرین را در خود دارند و این باعث میشود صابون بهاصطلاح عرق کند. همچنین چون در این روش از صابون آماده استفاده میکنید، دیگر نمیتوانید به آن روغنهای معطر را اضافه کنید. گاه مواد و پورههایی که به صابون اضافه میکنید به دلیل وزنشان در صابون مایع تهنشین شده و در نهایت پس از خشکشدن در زیر صابون جمع میشوند.
جمعبندی
صابونسازی هنری بسیار قدیمی است که در بسیاری نقاط جهان وجود داشته است. در ایران نیز از گذشتههای بسیار دور به روشهای سنتی صابون درست میکردند که مصارف گوناگون داشت. امروز صابونسازی و بهویژه صابونهای گیاهی به یکی از سرگرمیهای جدی تبدیل شده است که در عین حال اگر پشتکار به خرج دهید ممکن است به کسبوکاری پرسود نیز بدل شود.
نکتهٔ مهم این است که در صابونسازی باید به جزئیات توجه کنید و دقت زیادی به خرج دهید. اگر دستورالعمل ساخت صابون را موبهمو پیاده کنید، میبینید که صابونسازی کار دشواری نیست. این کار میتواند بسیار لذتبخش باشد و شما میتوانید از صابون خانگی و کاملاً طبیعی که ساختهٔ دست خودتان است استفاده کنید.
دوره آموزش ساخت صابونهای دستساز گیاهی از دورههای تخصصی مجتمع فنی تهران است که در دپارتمان هنر و سینما برگزار میشود. علاقهمندان آموزش صابونسازی در این دوره با یادگیری این مهارت جذاب و البته پرطرفدار میتوانند یک کسبوکار خانگی پردرآمد راه بیندازند. اساتید در کلاس صابونسازی تمام مباحث و مطالب مورد نیاز را به فراگیران خواهند آموخت تا این افراد توانایی تولید صابون گیاهی با فرمولاسیون کاربردی و اصولی را به دست بیاورند. همچنین اساتید مجرب این دوره با ارائهٔ تجربیات خود در عرصه تولید صابون گیاهی و دستساز شرکتکنندگان را با چالشهای پیش رو و راهکارهای رفع معضلات این کار آشنا خواهند کرد.
در دنیای کسبوکار امروز، تحصیلات دانشگاهی برای حفظ ارزش شما بهعنوان نیروی کار بااستعداد و کارآمد کافی نیستند. برای اینکه مزیت رقابتی شخصی خود را حفظ کنید، باید بر آموزش مستمر و مادامالعمر خود سرمایهگذاری کنید. خانواده بزرگ مجتمع فنی تهران هرساله به هزاران نفر کمک میکند تا در مسیر شغلی خود پیشرفت کنند.
اگر شاغل هستید و وقت ندارید در دورههای آموزشی حضوری شرکت کنید، مجتمع فنی تهران گزینههایی عالی برای آموزش مجازی، آنلاین، آفلاین و ترکیبی ارائه میدهد. با شرکت در دورههای کوتاهمدت مجتمع فنی تهران و دریافت مدارک معتبر و بینالمللی میتوانید با اعتماد به نفس مسیر ترقی را طی کنید و در سازمان خود به مهرهای ارزشمند تبدیل شود.
نویسنده: بهناز دهکردی
منبع: nioshamold
پرسشهای متداول
لوازم و وسایل مورد نیاز برای صابونساز کداماند؟
- ترازوی دیجیتال برای اندازهگیری دقیق مواد
- دماسنج که میتوانید از دماسنج شیرینیپزی استفاده کنید
- ظرف اندازهگیری که با آن سود سوزآور خشک را اندازه میگیرید. میتوانید از لیوان یکبار مصرف استفاده کنید.
- پارچ ضدجرارت که در آن سود سوزآور را با آب مخلوط میکنید. بهتر است جنس آن از فولاد ضدزنگ یا پلاستیک سنگین باشد. بهتر از ظرف شیشهای استفاده نکنید، زیرا به مرور زمان مستعد شکستن میشود.
- قابلمهٔ صابون که در آن مواد را با هم مخلوط میکنید و بهتر است از استنلس استیل یا پلاستیک سنگیم باشد. از ظروف آلومینیومی یا نچسب استفاده نکنید زیرا با سود سوزآور واکنش شیمیایی خطرناک میدهند.
- قالب سیلیکونی برای شکلدادن به صابون
روشهای کلی صابونسازی کداماند؟
بهطور کلی سه روش برای صابونسازی وجود دارد که عبارتاند از
- روش سرد
- روش ذوب و ریختن
- روش گرم
هریک از این روشها مزایا و معایب خود را دارند و هرکس ممکن است یکی از این روشها را ترجیح دهد.
روش صابونسازی سرد چیست؟
روش صابونسازی سرد نسبت به روشهای دیگر دشوارتر و پیچیدهتر است. در این روش صابونسازی را از نقطهٔ صفر شروع میکنید. مادهٔ اولیهٔ ساخت صابون در این روش سود سوزآور یا هیدروکسید سدیم است. در روش سرد ابتدا مواد را گرم کرده و بعد با هم مخلوط میکنیم. مزیت روش سرد صابونسازی این است که در این روش بر تکتک مواد اولیهٔ ساخت صابون کنترل کامل دارید و میتوانید صابون منحصربهفرد خود را بسازسد. عیب روش سرد صابونسازی این است که اگر از سود سوزآور بهطور درست استفاده نکنید، ممکن است این کار خطرناک باشد. همچنین صابونی که به روش سرد درست میشود باید بین ۴ تا ۶ هفته استراحت کند تا سود سوزآور با مواد دیگر بهخوبی ترکیب شود و اثری از آن باقی نماند.
